Henk Medema
11
JULY

De stilte van God: geloof als twijfelende zekerheid

DE STILTE VAN GOD - waarom geloven moeilijk is, door Reinier Sonneveld

Uitgeverij Buijten & Schipperhein / Motief: Amsterdam - € 17,90

We don’t believe instead of doubting; we believe while doubting. We’re all Thomas now.

James K.A. Smith

Het bovenstaande citaat las én twitterde ik juist toen ik aan het laatste hoofdstuk was gekomen van Reinier Sonnevelds boek. De bijna vierhonderd bladzijden zijn weerbarstige lectuur, vooral omdat je constant moet nadenken. Wie daarin (zoals ik ;-)) af en toe met z’n eigen luiheid geconfronteerd wordt, heeft het moeilijk.

Waar nog bij komt dat de titel me had laten vermoeden dat er een flinke dosis spiritualiteit in zou zitten - in de zin van stichtelijke en geestelijke overpeinzingen, die je tussen de diepe academische overwegingen door wat rust geven. Zoiets als wat je kent uit C.S.Lewis, of John Stott, of Eugene Peterson, of J.I.Packer. Maar dat is in dit boek, zeker in het begin, niet aanwezig. Je wordt constant rondgeleid door een scherpzinnige gids, die z’n terrein kent - en die zorgvuldg elke oase weet te vermijden.

Geloof, ongeloof, twijfel - zeven beschermheiligen van de twijfelaars en de worstelaars, die je voeren naar de Grote Twijfel Test (40). Er komt een intermezzo over de stilte van God (42), uit The Chosen van Chaim Potok, maar daarna komen we midden in de drukte van de chaotische stad terecht (51), Rome, en vervolgens wordt de cultuur van toen vertaald naar de cultuur van onze tijd, waarin mensen als kuddedieren (85) hun keuzes en beslissingen maken. De functies van twijfel (99) en van schuld (109vv) in het naderen van God lijken wat meer op te leveren, totdat je merkt dat God tóch nooit iets van Zich laat horen (139vv). Oeps. En dan blijkt dat dit geen stichtelijke spiritualiteit is, want het gaat nog erger worden: God doet niks op momenten waarop je toch wel hoognodig iets van Hem te verwachten hebt (175vv). Daar kunnen vaderloze atheïsten en holocaust-overlevenden (181) van meepraten, en dat dóen ze dan ook, op hoge toon. Met korte antwoorden die niet helpen (202) - en dat geldt net zo goed voor de antwoorden van gelovigen, want overal betekenis ervaren en alles zeker weten, dat gáát gewoon niet (206).

Tot zover bevinden we nog in een discussie waarvan de toon wordt gezet door het menselijk intellect, aangescherpt door existentiële ervaringen. We gaan een hele stap dieper als het gaat om de geestelijke strijd, de machten der duisternis, die reëel blijken te zijn (212vv).

We zitten nog steeds op het binnenterrein, we zijn er niet vanaf, want de echt ernstige intellectuele debatten moeten we van de auteur nog onder ogen zien (243vv). Maar er is een troost in de woestijn: die is zo mooi omdat er ergens een put verborgen is (279).

Dan komen we eindelijk bij de rand van de cirkel, en die blijkt te bestaan uit geloof én twijfel. De manier waarop je interactie beleeft tussen wat zich binnen je eigen levenskring bevindt, en de eeuwige, onzichtbare wereld van God die zich daarbuiten bevindt, bestaat niet alleen maar uit geloof, maar uit geloof én twijfel.

En daarmee heeft Reinier Sonneveld wat mij betreft de verbinding gelegd, van het binnenste van de cirkel tot aan de grens van de transcendentie, met een magistrale vertelling: het zelfverzonnen verhaal van de doofblinden (284vv). Ik kan dat hier niet citeren vanwege de ruimte, maar ook omdat je het echt zelf moet lezen. De vraag die de auteur stelt: in welk verhaal wil je staan? - is dé vraag van de postmoderne, eenentwingste eeuw. Het is niet langer, zoals in de moderne twintigste eeuw, een keuze van argumenten en conclusies, maar de keuze van verhalen, waarin je jezelf laat opnemen. Geïllustreerd wordt dat onder andere door de verhalen van Duizend-en-één nacht, met ‘het oneindige verhaal’ van Michael Ende (van wie ik altijd dacht dat-ie nét wat te weinig gevoel voor humor had, anders had hij z’n boek ‘Die Geschichte ohne Ende’ kunnen noemen…), het leven van Pi, en nog veel meer. Heel indrukwekkend vond ik het verhaal van Haing Negor (314): er zijn eigenlijk twee medaillons - één is een paar suffe dollars waard, en het andere is de enige en laatste herinnering aan de liefde van je leven. Nee, dat verhaal moet je zélf maar lezen, op het gevaar af dat je het boek moet kopen…

Dit is niet een boek met makkelijke antwoorden of simpele uitwegen, zoals bijvoorbeeld een zondaarsgebed. Je wordt niet geleid van absolute twijfel naar absolute zekerheid, maar naar (als ik die metafoor weer mag gebruiken) de rand van de cirkel. Waar je uitzicht hebt op de Onvindbare.

Dit boek is meer dan een boek; het neemt je mee naar videostreams via QR-codes, en in negen gesprekken (323vv) naar negen filmavonden (349). Een enorme hoeveelheid literatuur, van verschillende aard, zet je aan het lezen. Er staan tal van suggesties in over hoe je het materiaal moet hanteren. Er zit niets anders op: kopen, lezen, gebruiken - en vooral: gaan denken, met je hele hart.

 

Laat hier een reactie achter



0 Reactie(s):

Recente artikelen

14
october
Koning Willem Alexander komt óók, op 31 oktober 2017, in de Domkerk in Utrecht, en ik mag er met honderden

Lees verder >>

08
october
Geloof in iets dat groter is dan wat jezelf bent. ‘Goedertierenheid’ noemt NRC-columnist Bas Heijne dat, ‘bevlogenheid’ mag het van

Lees verder >>

30
september
VEILIG, HEILIG, ENIG   ‘De HEER is mijn licht, mijn heil, wie zou ik vrezen? Bij de HEER is mijn

Lees verder >>

Bekijk het blogarchief