Henk Medema
19
SEPTEMBER

‘GA HEEN, ZET EEN WACHTER’ (Harper Lee) - in tijden van crisis moet je beslissen welke goden je diep in je hart wilt dienen.

Jean Louise ‘Scout’ Finch, bekend van ‘Spaar de spotvogel’ (1960), woont in het nieuwe boek van Harper Lee in New York en brengt een bezoek aan het stadje Maycomb, Alabama, waar ze is opgegroeid. Haar vader Atticus ontmoet ze weer, een scherpzinnige en in haar herinneringen wijze advocaat, en haar jeugdvriend Henry - zal ze met hem gaan trouwen? En vele, vele anderen die ze lang geleden in dit slaperige stadje had ontmoet.
In de kerk die ze zondag met haar familie bezoekt, leest de dominee de tekst voor uit Jesaja 21 vers 6 ‘Ga heen, zet een wachter!’ Dat woord blijft ergens in haar achterhoofd hangen, terwijl zich in de dagen daarna een beeld ontwikkelt van haar geboortestadje waar ze van schrikt. Segregatie, racisme, de Klu Klux, Klan… en haar vader, haar vriend en anderen laten dat allemaal begaan? Terwijl ze in haar kinderjaren (het verhaal van de eerdere roman van Harper Lee) had meegemaakt hoe Atticus markant, sterk en scherp een zwarte van een moord verdachte man had verdedigd.
 

Geen spoilers nu, ik laat het verhaal aan de lezer. Als blogger, dus ook een beetje een recensent, kun je de vraag stellen wat de auteur met dit boek bedoelde. En met de kerntekst, een bijbelwoord. Had ze de context ook voor ogen? Bedoelde ze met de ‘wachter’ de functie van het geweten van een mens, dat in een crisis, in plotseling veranderde omstandigheden de mens moet ‘bewaken’? Of iets meer?
Eigenlijk zijn dat geen goede vragen. In deze blog ga ik niet dieper in op de boeiende kwesties rondom de auteursbedoeling (authorial intent), hoe interessant dit ook juist in dit geval zou zijn, nu Harper Lee ruim een halve eeuw na To Kill A Mocking Bird dit vervolg publiceert. Maar ik las Jesaja 21 nog eens door - me vaag herinnerend wie de ‘wachter’ was, en jawel: het blijkt de ik-figuur, de auteur, de profeet zélf te zijn. ‘Ieders eiland, ieders wachter, is zijn geweten’, zegt de oude oom Jack in het slothoofdstuk. Maar wat is je geweten anders dan het bewustzijn van jezélf? ‘Onze goden zijn nooit ver van ons verwijderd’. Maar dat is precies het punt: wanneer durft Jean Louise haar godenbeelden stuk te slaan? Wanneer durf jij dat, lezer?
Wil je een referentiepunt buiten jezelf hebben om het kwaad buiten je hart en je omgeving te houden, je geweten, je vader, je dominee, de morele gezagsdragers om je heen? Kan misschien wel even werken, maar die steun bezwijkt op een moment. ‘Sta op, zet een wachter’ is een indringend pleidooi op jezélf, op het diepste centrum in je, daar waar de keuzes worden gemaakt. Juist als er écht iets aan de hand is.
Ik lees dit boek terwijl ik er eigenlijk geen tijd voor mag hebben, onder andere omdat op dit moment zowel in de stad waar ik woon (in een locatie op een halve kilometer afstand) als in dit land (Nederland) en in Europa en het Midden-Oosten vreselijke dingen aan het gebeuren zijn. Die kun je allemaal van je afschuiven en zeggen dat de boel maar moet worden opgevangen in de regio, of dat ons land deze problemen niet aan kan. Vluchtelingen: ik heb ze gesproken, ze zijn bij ons thuis geweest, hebben bij ons gegeten, en we zitten middenin het gebeuren. Hoe het zal gaan in de komende weken en maanden, en in de komende winter? Laten we ze doodvriezen? Maken we er een politiek spel van, dat ons niet teveel mag kosten, juist nu we in ons land economisch kunnen oogsten? Of klopt je hart, en blijft het kloppen ook als er ruimte en geld en tijd en aandacht van ons wordt gevraagd? Er gaat nog van alles gebeuren, maar één ding is zeker: in tijden van crisis gaat duidelijk worden welke goden we diep in ons hart dienen.
Sta op, zet een wachter! Jij en ik, wij allen: we moeten het echt zélf doen.
 

Laat hier een reactie achter



0 Reactie(s):

Recente artikelen

14
october
Koning Willem Alexander komt óók, op 31 oktober 2017, in de Domkerk in Utrecht, en ik mag er met honderden

Lees verder >>

08
october
Geloof in iets dat groter is dan wat jezelf bent. ‘Goedertierenheid’ noemt NRC-columnist Bas Heijne dat, ‘bevlogenheid’ mag het van

Lees verder >>

30
september
VEILIG, HEILIG, ENIG   ‘De HEER is mijn licht, mijn heil, wie zou ik vrezen? Bij de HEER is mijn

Lees verder >>

Bekijk het blogarchief