Henk Medema
17
NOVEMBER

Grenzeloos lezen

Niet iedere avond overkomt me dit, maar ’t is toch heus gebeurd. Ik had ook naar een conferentie kunnen gaan, maar had besloten wat achterstallig leeswerk te doen. Bovendien is het voor je vrouw toch ook wel aardig als ze niet alleen zit. En zo zaten we samen op de bank: zij naar een tv-film kijkend, en ik lezend (een manuscript, op m’n e-reader, zo gaat dat bij uitgevers), en af en toe de mail checkend op mijn laptop die naast me stond. Men zegt dat vrouwen beter zijn in multi-tasking dan mannen – praten en breien! – maar ik moet eerlijk toegeven dat ik af en toe en blik wierp op de film, die we al eerder hadden gezien.

Op een gegeven moment kwam er op Twitter een tweet langs van iemand over de conferentie die ik nu dus moest missen. Ik raakte geïnteresseerd, klikte op de hashtag, en zag een aantal mensen die er iets over zeiden. Hé, wat gebeurde daar nu? Snel zocht ik de videostream op waarin de conferentie live te volgen was. Het bleek interessant, controversieel, ook weer boeiend. Er kwamen eerst tweets langs, en ik besloot me in de communcatieslag te mengen, eerst per DM en toen per ‘gewone’ mail. Mijn vrouw merkte weinig, die ging gewoon door met de film (die ik nu wat minder scherp in de gaten hield) – of het moest zijn dat de thee- en koffievoorziening stokte.

 

Waarom is dit kijkje in onze woonkamer interessant genoeg voor een blog? Nog maar weinig mensen hebben door hoe snel we evolueren richting grenzeloos ‘lezen’. De aanhalingstekens duiden aan dat je zelfs de grens tussen ‘lezen’ en ‘video kijken’ en twitteren en mailen en blogs volgen en… (enzovoorts) niet eens meer scherp kunt krijgen. Grenzeloos. Is het een onderdeel van onze postmoderne cultuur? Is het iets voor jongeren en yuppen, met iPods, iPhones, iPads en blackberries? Misschien, maar ook die grenzen zijn moeilijk te trekken. Als een ouwe vent van intussen zestig observeer ik dit nieuwe verschijnsel, maar ik plons er ook telkens weer midden tussenin. En als uitgever intrigeert het me mateloos. Wat gebeurt hier?

Tot voor luttele jaren volgde ik nog ongeveer het patroon dat mijn vader (1920-1958) volgde bij het lezen. Des morgens de ochtendkrant, des avonds de avondkrant, in een makkelijke stoel, bijna van A tot Z. Het kón gebeuren dat middag- of avondmaaltijd werden onderbroken door een telefoongesprek, en dan trok je je even terug naar de gang. Na het avondeten en nadat de kinderen naar bed waren gezonden, kwam er een keus aan de beurt uit de stapel boeken die lagen te wachten, ter ongestoorde lezing. Boeken las je niet achter je bureau, daar schreef je – of aan je conferentietafel, die was voor besprekingen. Af en toe liep je misschien naar de boekenkast en haalde er iets uit. En de radio of de televisie waren helemaal separate media.

 

Is dit allemaal voorbij? Nee hoor, zo simpel is het niet. Maar wat heel snel aan het voorbijgaan is, is de afpaling tussen lezen, niet-lezen, bladeren, video kijken, werken, informatie ophalen, info verwerken, schrijven, telefoneren. En natuurlijk mailen, bloggen, twitteren (o ja: kan iemand zich nog zo’n rare tussenfase herinneren, waarin we elkaar met enige regelmaat een fax stuurden??).

Ik zou vinden dat we allemaal heel helder wakker moeten worden, misschien wel op drie manieren.

 

Eén, voor degenen die dat zijn: als boeken-uitgevers en als boekhandelaars. Wordt er al vaak genoeg geroepen dat het snel gaat? Ik denk van niet. De cijfers van omzetdaling, met name van non-fictie, zijn onrustbarend. De ontwikkelingen in technologisch opzicht op de markt zijn boeiend: de eerste generatie e-readers wordt vervangen door een tweede, zoals de Kindle3, zelfs met wifi en 3G, en soms met kleurenscherm zoals de Nook Color van Barnes&Noble. De eerste tablets zijn verschenen, de iPad concurrentie aandoende. We hebben intussen, begin november, een heuse Week van het Digitale Boek gehad. De feestdagen komen eraan, in de Verenigde Staten maken boekhandels en elektronicazaken zich op voor het seizoen. Uit een onderzoek van de Amerikaanse consumentenbond blijkt dat tien procent van de volwassenen van plan is iemand een e-reader cadeau te geven. De prijzen van veel e-readers duiken voor de kerst onder de 150 dollar. We zien de verkopers in Nederland zich ook opmaken voor de slag; kijk en vergelijk maar eens op www.ereaders.nl. De consumenten gaan zelf ook actief worden, zoals bijvoorbeeld op www.gemisteboekverkoop.nl, waar kopers melden dat ze tevergeefs een electronische editie van een boek hebben gezocht, en de uitgevers voorrekenen hoeveel omzet hun dat heeft gekost…

 

Twee, voor christelijke uitgevers en boekhandelaren. Sinds jaar en dag vormen wij samen – niet zonder enige bescheiden trots – het christelijke boekenvak. Nu, nauwelijks de eenentwintigste eeuw binnengetreden, gaat de aarde onder onze voeten schudden. Wij heben toch de taak boeken naar de mensen te brengen, geïnspireerd vanuit dat éne unieke Boek van God? Maar de markt beweegt van alle kanten, en wij lijken nauwelijks wat we moeten doen. Ik weet ook lang niet alles, maar ik zie wel drie kansen die we snel en optimaal moeten benutten:

(a) Nieuwe communicatie – en dan denk ik niet alleen maar aan een andere benadering van de doelgroep, die niet alleen doel maar ook deel van de communicatie moet zijn, maar ook en vooral zoeken naar nieuwe inhouden, alvórens wij beginnen te communiceren.

(b) Nieuwe interactiviteit – omdat we niet meer in een wereld kunnen leven van platte tekst en dode letters, waar je niet doorheen kunt kijken. Achter een ‘boek’, achter elk medium, bevindt zich paratextuele leesmogelijkheden en een hypertextualiteit, die met links toegangelijk te maken zijn. (De lezer van deze blog heeft al diverse hyperlinks gezien en misschien aangeklikt…)

(c) Nieuwe, menselijke markten benaderen, op menselijke, contactuele manier. Pay-walls stoten mensen af. Betaalpoortjes kunnen nog begaanbare doorgangen verlenen. Maar om echt royaal te kunnen publiceren zullen koninklijke toegangen vrijgegeven moeten worden. Concreet betekent dat vrije toegang van veel informatieve bestanden via het internet, met betaling voor de toegevoegde waarde.

 

Drie, voor gewone mensen – en dat zijn we allemaal, maar ik spreek nu speciaal de christenen onder ons aan. Wij kennen immers die ene Mens bij uitstek, Jezus. Meer dan ooit zouden we tegen elkaar moeten zeggen waar het om gaat, om Wie het gaat, namelijk om Hem. Er gaat misschien wel van alles omvallen, oude structuren, uitgeverijen, grossiers, boekhandels. Het zou zomaar eens kunnen gebeuren. Maar moeten we juist in deze heftige overgangs-situatie elkaar niet eens heel serieus aankijken, en naar onze Heer opkijken? Want als ik me goed herinner: Hij was toch in eerste instantie onze Opdrachtgever…?

PS: ben heel erg geïnteresseerd in suggesties om dit verhaal concreet handen en voeten te geven…

Laat hier een reactie achter



0 Reactie(s):

Recente artikelen

12
september
Ik houd mezelf JHWH voor, voortdurend’ (Psalm16:8) ‘Waak over mij, God!’ (Psalm 16:1)   Soms (vaak, misschien wel altijd) weet

Lees verder >>

01
september
interTXT   U6   Vijfentwintig kilometer boven NImes vind je zonder problemen het plaatsje Uzes. Wij zijn daar wel eens

Lees verder >>

23
july
Zou het niet prachtig zijn als er zo’n tempel was, net als bij Ezechiël, waaruit een rivier stroom die leven

Lees verder >>

Bekijk het blogarchief