Henk Medema
23
JANUARY

Nog eens, helderder: over WakeUp en meer, een vermoeden.

In een van mijn vorige blogs heb ik, naar aanleiding van de recensie van vorige week van Rien van den Berg in het Nederlands Dagblad, de vraag opgeworpen: hoe komt het toch dat een boek als Wake Up! (van Emil van Beckevoort en Arno Lamm, uitgave Het Zoeklicht) z’n duizenden lezers weet te verslaan? Daarbij hoort de vraag: waar zit het ‘m in dat de eenheid van christenen zo stroef in beweging te krijgen is? Vanwaar de spanningsvolle discussies over allerlei onderwerpen in veel kerken en gemeenten? Er kwamen veel reacties op, en die hielpen me om nu wat helderder onder woorden te brengen waar het om ging. Nog steeds: een vermoeden.
 

Een fundament
Het is maar goed dat ons geloof niet op drijfzand is gebouwd. ‘Niemand kan een ander fundament leggen dan wat er al ligt, Jezus Christus Zelf’ (1Korintiërs 3:11). ‘In Sion leg ik een hoeksteen die Ik heb uitgekozen om zijn kostbaarheid’ (1Petrus 2:6), en dat is opnieuw Christus. In de relatie met Hem en met elkaar worden we opgebouwd, niet door kennis, maar door liefde. ‘De kennis blaast op, de liefde bouwt op’, zegt Paulus in 1Korintiërs 8:1. Door Christus’ liefde raken we gehecht aan Hem en aan elkaar. Pogingen om rationeel, met ons verstand tot overeenstemming te komen, leidt tot brokken die ons niet zelden verwonden en verdrieten.
We moeten eerlijk erkennen dat in de afgelopen eeuw veel ‘christelijke’ bouwwerken zijn opgebouwd door wat een verkeerd soort ‘funderingdenken’. We worden het theologisch en leerstellig eens over ‘beginselen’, ‘principes’, die we ‘fundamenteel’ noemen, en waarop we dan maar weer verder bouwen. Als je A hebt gezegd, en dat volgt toch uit die-en-die bijbelteksten, dan is B de consequentie daarvan, toch? En dan is C daaruit de noodzakelijke conclusie; dat is dan weer de reden waarom Piet en Jan en Marie en Toos mening D aanhangen, over de Wederkomst, of de doop, of echtscheiding, of homoseksualiteit. En waarom ze niet door één deur kunnen met mensen die op opinies als E en F, of zelfs P en Q uitkomen. Of misschien nog net wél, in een milde tolerantie van die ‘foute’ meningen - maar ze houden intussen stilletjes vast aan hun eigen gelijk.
Het boek WakeUp is hiervan een frappant voorbeeld. Dit wordt geen recensie, dat hebben anderen al gedaan, maar de lezers moeten erop letten hoe de uitleg ‘gefundeerd’ wordt, nadat vooral in hoofdstuk 2 ruimte is gemaakt voor een andere, ‘Hebreeuwse’ manier van het lezen van de Bijbel, met name van het Oude Testament. Met bepaalde aspecten ga ik heel ver mee, zoals de verhouding tussen Israël en de Kerk. Maar als je dan leest wat er vervolgens op en omheen wordt geconstrueerd, dan kun je maar beter afhaken.
 
Een vermoeden…
… daar begon ik mee. Ik vermoed dat het probleem in WakeUp breder is. Wij christenen hebben de neiging stevig vast te houden aan allerlei dingen die wij zelf hebben opgebouwd, en die wij voor bijbels houden. Ons geloofsleven denken we dan vrijwel terug te kunnen brengen tot iets wat wij ergens van ‘vinden’. Wij doen dat nog eens extra graag bij onderwerpen die niet per se ons diepste innerlijk hoeven te raken zoals Israel, wederkomst, doop, of waaraan we oordelen over anderen kunnen vastknopen  zoals huwelijk of seksualiteit. Daarbij komt dan ook nog dat die onderwerpen vaak nét een maatje te ingewikkeld zijn voor de meeste lezers. Hindert niet, de auteur, of een andere autoriteit in de kerkelijke wereld, snapt het wél. Het is waar, want het rust op de grondslag van het Woord. Denken wij. Vinden wij. Een beetje zorgelijk ons hoofd schuddend over medegelovigen die er anders over denken.
De vrijzinnige theologen in de twintigste eeuw hadden eigenlijk eenzelfde ‘funderings’-methode als werkwijze aangenomen. Wij álllen bouwden onze bouwwerken op: de rechtzinnigen vanuit ‘een foutloze Bijbel’, en de vrijzinnigen vanuit eigen religieuze ervaring. En vervolgens konden we met elkaar in discussie gaan. Geen wonder dat dit niets opleverde.
 
Verhaal
Is de waarheid van God niet boven alles gezaghebbend? Zeker wel: ze stijgt uit boven menselijke meningen. Maar die waarheid hebben wij, of de meest intelligente denkers met wie we het graag eens zijn, niet in onze vingers. Al onze leerstellige meningen kunnen niet meer betekenen dan wat wijzelf betekenen - en dat is niet zo heel veel.
Samen staan wij in de ‘gemeenschap der heiligen’. Maar dan dus ook écht samen, naast elkaar, met elkaar. De uitdrukking die we gebruiken voor de werking van de Geest in het Woord van God is ‘inspiratie’, en daar zijn dikke boeken over geschreven. Maar daarnaast komt Gods Woord tot ons in onze geloofsgemeenschap, en dan hebben we naast die inspiratie ook ‘illuminatie’ nodig: we moeten persoonlijk en gemeenschappelijk verlicht worden door de heilige Geest. We leven in Gods verhaal dat wij niet in de greep hebben, maar dat óns in de greep heeft.
Wij hebben helaas geprobeerd onze kerkelijke en broederlijke eenheid op te bouwen met behulp van zelfgemaakte kooiconstructies: door de tralies, dachten we, kun je elkaar de hand reiken. Als dat problemen opleverde, gingen we soms maar werken aan een nieuwe kooi - helpt dat? Nee. Zo werkt het niet. Het gebed van Jezus ‘…opdat zij allen één zijn’, staat in het verband van de relatie tussen de Vader, de Zoon en de Geest. Eenheid is niet rationeel (door ons verstand gevormd), maar relationeel, bepaald door de verhoudingen van de Goddelijke liefde
Wat we nodig hebben, is meer dan losse ‘feiten’ en ‘teksten’. In die kooiconstructies zetten we onszelf gevangen. Laat ons hart in beslag genomen worden door Gods verhaal, door het verhaal dat gedeeld wordt tussen mensen die samen de geloofsgemeenschap van Christus vormen.

Laat hier een reactie achter



4 Reactie(s):

Harry Sleijster
24 jan 2015
Simon, ik denk dat je je vergist. Het ging wel degelijk over het boek. En hoe. Alleen, ik vraag me echt af met wat voor ogen dit boek gelezen wordt, als ik zie hoe negatief sommigen, en ook Henk, erop reageren. Ik heb al met al wel een tiental punten voorbij zien komen die gewoon onredelijk zijn, gewoon het boek niet goed gelezen. De feiten die in het boek genoemd worden, over toekomst en profetieën en over de Feesten des Heren, zijn ongeveer dezelfde als in 'de Vergadering' - die altijd verdedigd werden. Het boek Wake Up! gaat er 'slechts' wat op door en trekt op diverse punten zeer goed de lijnen naar onze huidige tijd, beter gezegd: de eindtijd. Over een vermoeden gesproken… om maar even mee te gaan in het vage post-moderne vermoeden-denken - ik heb het vage, nee, sterke vermoeden dat het gaat over een afzetten tegen een soort Vergaderingsverleden dat nu geprojecteerd wordt op dit boek - omdat het boek een nogal stellige mening verkondigt - en nu wordt het boek als opstapje gebruikt om af te rekenen met onze eigen stelligheid in het verleden.
Simon
23 jan 2015
Harry, ik zie dat je iets meer over het boek wilde lezen, maar daar heeft Henk het niet over. Hij heeft het ook niet over een vaag eenheidsdenken, maar over de tegenst elling tussen leer en liefde. En al helemaal niet over de tegenstelling verstand en liefde, zoals Kees wil. Mijn eenzijn met een Koptisch christen is gebaseerd op eenheid van leven en praktische gemeenschap met hem w orde niet onmogelijk gemaakt met de wijze waarop hij Maria vereert. Hij zal op zijn beurt jou niet verplichten of vragen hetzelfde te doen. Wat jij Mariaverering noemt ligt trouwens wel iets genuanceerder.
Harry Sleijster
23 jan 2015
Henk, hoe verder ik in je artikel doorlas, hoe meer ik de neiging kreeg om te denken dat je het boek niet gelezen hebt, maar alleen doorgebladerd. En tegelijk moet ik helaas constateren dat je betoog, hoe verder het verhaal vordert, niet meer gaat over het boek, maar over een vaag eenheidsdenken dat boven alles zou moeten gaan. Jammer.
Kees L.
23 jan 2015
Henk, je hebt wel een punt, maar toch bevredigt je stuk mij niet. Het is mij te 'a-rationeel', te 'postmodern'. Misschien ook logisch onhoudbaar ('is jouw stukje niet ook een constructie?'). Verstand en liefde, ze zijn beide nodig. De eenheid van de gelovigen is er. Ik kan een stukje eenheid ervaren met Koptische christenen, maar hun Mariaverheerlijking wijs ik - mijn verstand - af. Op dit laatste punt kan ik mij niet één met hen voelen. Met hun Mariaverheerlijking kan ik niet meedoen.

Recente artikelen

14
october
Koning Willem Alexander komt óók, op 31 oktober 2017, in de Domkerk in Utrecht, en ik mag er met honderden

Lees verder >>

08
october
Geloof in iets dat groter is dan wat jezelf bent. ‘Goedertierenheid’ noemt NRC-columnist Bas Heijne dat, ‘bevlogenheid’ mag het van

Lees verder >>

30
september
VEILIG, HEILIG, ENIG   ‘De HEER is mijn licht, mijn heil, wie zou ik vrezen? Bij de HEER is mijn

Lees verder >>

Bekijk het blogarchief