Henk Medema
03
DECEMBER

Paus Franciscus en de vreugde van het evangelie

Het was maar een klein groepje waarmee we in Driebergen bijeen zaten, om te spreken over missional Church - de Kerk zoals zij zich laat zenden op dezelfde manier waarop de Zoon door de Vader in de wereld gestuurd is. Heel specifiek was ons thema nu het perspectief van de rooms-katholieke Kerk. Kun je haar 'missional' noemen? Misschien in haar sacramentele karakter, zoals zij een ‘mysterion’ is, het Griekse woord waarvan het Latijnse sacramentum de vertaling is? In de eucharistieviering misschien? Wij als protestanten  - je kon het bijna zien aan onze non-verbale houding - hadden daar toch wel een beetje aarzeling over.
We hadden prof. dr. Herwi R.M. Rikhof gevraagd ons hierin in te leiden, emeritus-hoogleraar en nu wonend bij de Heilig Land Stichting bij Nijmegen. Hij koos de invalshoek ons wat achtergronden te laten zien van het Tweede Vaticaans Concilie, om ons dan via de encycliek Lumen Gentium (Licht der volken) mee te nemen naar het denken van de huidige Paus Franciscus. Deze blog is niet de plek om zijn hele betoog uiteen te zetten. Maar laat me één kiertje openen zodat je, net als wij op die vrijdagmiddag, iets kunt zien van de visie van Franciscus.
 

Evangelii Gaudium (Vreugde van het evangelie) was de titel van de eerste exhortatie (bemoediging, vermaning) die Paus Franciscus het licht liet zien na de aanvaarding van zijn ambt. Er is een Nederlandse vertaling beschikbaar (gepubliceerd in de uitgeverij van de Abdij van Berne), en zo kun je er gemakkelijk toegang toe krijgen. Dat niet alleen, maar de tekst leest ook nog makkelijk. Vanaf het eerste begin spat de vreugde ervan af: terug naar de vreugde van Jezus, die het uitjubelt in de Geest en de Vader dankt omdat Hij zich aan armen en kleinen openbaart (Lukas 10:21), terug naar Pinksteren, naar het feest van de Geest! ‘In de vreugde ligt steeds de dynamiek om uit zichzelf te treden en naar de ander toe te gaan, om telkens opnieuw almaar verder te zaaien. De Heer zegt: Laten we ergens anders heen gaan, naar de dorpen in de buurt, zodat Ik ook daar kan verkondigen. Want met dat doel ben ik weggegaan. (Mc1,38)’ [blz.18]. Zeker dit boekje gaan lezen, dus.
Wat ik niet wist (en velen met mij, vermoedelijk) was dat Franciscus, toen nog kardiaal Bergoglio, een korte toespraak gehouden heeft in het zogenaamde pre-conclaaf. Dat is, zoals het woord al zegt, een serie bijeenkomsten die vooraf gaat aan het eigenlijke conclaaf, waarin de Paus wordt aangewezen. Het was gedurende die tijd dat Bergoglio een korte toespraak hield, die zeer veel indruk heeft gemaakt op velen, onder andere op de aartsbisschop van Havana, die toestemming kreeg om de tekst te verspreiden. In Driebergen deelde Herwi Rikhof de inhoud van deze preek. Na nog een hele tijd te hebben doorgepraat ‘reisden wij onze weg met blijdschap’, bemoedigd. ‘En wat wij gehoord hebben, geven wij aan jullie door’, zoals de oude apostel Johannes zei. Een fragment, om te proeven.
 
"
Ik verwijs naar de evangelisatie. Zij is de bestaansreden van de Kerk. Het is de 'zoete, troostende vreugde het Evangelie te verkondigen' (Paulus VI). Het is Jezus Christus zelf, die ons van binnenuit daartoe aanzet.
Evangeliseren vooronderstelt dat de Kerk verlangt om buiten zichzelf te treden. De Kerk wordt geroepen om buiten zichzelf te treden en om naar de grenzen te gaan. Niet alleen de geografische, maar ook de existentiële grenzen: het mysterie van zonde, van pijn, van onrecht, van onwetendheid en van onverschilligheid tegenover godsdienst, en van alle ellende.
Als de Kerk niet naar buiten treedt om te evangeliseren, gaat zij naar zichzelf verwijzen en dan wordt ze ziek (vgl. de kromgebogen vrouw uit het Evangelie [Lukas 13:10vv]). Het kwaad dat door de tijd heen geschiedt in kerkelijke instellingen, heeft zijn wortel in dat verwijzen naar zichzelf, in een soort van theologisch narcisme. In het boek Openbaring zegt Jezus dat Hij aan de deur staat en klopt. Het is duidelijk dat de tekst verwijst naar zijn kloppen aan de buitenkant om naar binnen te kunnen komen. Maar ik denk aan die keren dat Jezus klopt van binnenuit opdat we Hem naar buiten zouden laten gaan. Een Kerk die naar zichzelf verwijst,  houdt Jezus binnen zichzelf en laat Hem niet naar buiten.
Als de Kerk naar zichzelf verwijst gaat zij onbewust geloven dat zij haar eigen licht is; zij houdt op het mysterium lunae te zijn [het geheim van de maan, die het licht van de zon weerspiegelt] en bezwijkt aan die heel erge kwaal, de geestelijke manier van werelds zijn (volgens Henri de Lubac de ergste kwaal die de Kerk kan overkomen). Dan leeft zij enkel nog maar om haar eigen kring te verheerlijken.
"
 

Laat hier een reactie achter



1 Reactie(s):

waldens
06 dec 2014
Hebt u enig besef dat voor het ware Christendom het overzwemmen van de Tiber a sure sign of being lost is ?

Recente artikelen

12
september
Ik houd mezelf JHWH voor, voortdurend’ (Psalm16:8) ‘Waak over mij, God!’ (Psalm 16:1)   Soms (vaak, misschien wel altijd) weet

Lees verder >>

01
september
interTXT   U6   Vijfentwintig kilometer boven NImes vind je zonder problemen het plaatsje Uzes. Wij zijn daar wel eens

Lees verder >>

23
july
Zou het niet prachtig zijn als er zo’n tempel was, net als bij Ezechiël, waaruit een rivier stroom die leven

Lees verder >>

Bekijk het blogarchief