Boekpresentatie 'Jezus en/of Mohammed'

Mark Gabriel is een christelijke naam, maar hij werd met een moslim-naam geboren; zijn boek Jezus en/of Mohammed heeft hij in de Engelse taal geschreven, maar zijn moedertaal is Arabisch; hij heeft twee doctoraten, waarvan er één (in de islamitische geschiedenis en cultuur) behaald is aan de Al-Azhar universiteit in Caïro, en de andere (in christelijk onderwijs) in Amerika. Het is duidelijk: hier hebben we te maken met twee werelden. Precies de beide religieuze werelden waar het vanavond in dit debat over gaat.

Hoe Mark Gabriel van de ene wereld in de andere is terechtgekomen, kan iedereen nu lezen in zijn boek, sinds september j.l. in het Nederlands verkrijgbaar via ons, uitgeverij Medema; het is een schokkend relaas.

foto: Jacobikerk

Toch is zijn levensverhaal niet de hoofdzaak van wat hij schrijft. Hij wil vooral iets zeggen over de centrale personen van de beide religies.

‘In de westerse wereld heb je vele mensen die goed op de hoogte zijn van het leven van Jezus. En in de islamitische wereld kun je vele moslims vinden die veel kennis hebben van het leven van Mohammed. Maar het is moeilijk iemand te vinden die tot de westerse wereld kan spreken vanuit de oorspronkelijke bronnen over Mohammed’, schrijft Gabriel (blz. 8) – en dat is de reden waarom hij iets unieks aan te bieden heeft. Helder plaatst hij Mohammed en Jezus naast elkaar, en constateert verrassende parallellen, maar vooral: diepgaande verschillen. ‘We moeten niet proberen het christendom te begrijpen door wat christenen doen, noch de islam door wat moslims doen’ (blz. 291), maar we moeten teruggaan naar de oorspronkelijke bronnen.

Sta me toe drie kernen van het boek samen te vatten: Drie-eenheid, openbaring, vergelijking.

Het is wezenlijk voor het christendom dat het uitgaat van God als dynamische drie-eenheid. Zéker is God geen drieheid, het christendom kent geen driegodendom, het is uitdrukkelijk een monotheïstisch geloof. Maar het is niet een monolithisch geloof, de eigenlijke Godsleer houdt zéker geen statisch Godsbegrip in. Duidelijk stelt de Koran in Soera 4:172 dat wij nooit mogen spreken over de drie-eenheid. Maar met die conditie mogen wij christenen als gesprekpartners in een religieus debat niet akkoord gaan.

Wezenlijk voor het christendom is de openbaring van God in Christus. In het centrum van het christelijke geloof staat de Zoon die de Vader openbaart, en dat staat tegenover Soera 112:1-4, ‘Niemand is Hem in enig opzicht gelijk’.  Daarover wil Mark Gabriel niet zwijgen, en ook daarin moet een debat tussen Islam en christendom open liggen.

Daarom zijn Jezus en Mohammed uiteindelijk niet met elkaar te vergelijken. Verrassend zijn de parallelen, maar zeer diepgaand de verschillen. Van ieder zinnig gesprek tussen beide religies zal dat tenslotte de uitkomst zijn, en wil het gesprek vervolgens worden voortgezet, dan moet het ook een startpunt zijn.